Ήταν όλα εκεί!

Πού; Στο Μεγάλο Γκάτσμπυ του Φ. Σκοτ Φιντζέραλντ (The Great GatsbyF. Scott Fitzgerald) . Και ποια είναι τα όλα, που βρήκα στο βιβλίο; Με μια φράση, τα σημεία και τέρατα της εποχής μας.

Παρόλο που μου αρέσουν οι Αμερικάνοι λογοτέχνες και που το συγκεκριμένο βιβλίο έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα, δεν το είχα διαβάσει. Αφορμή στάθηκε η πρόσφατη μεταφορά του στον κινηματογράφο.  Δε θα συγκρίνω ταινία και βιβλίο. Πρόκειται για διαφορετικές μορφές Τέχνης, που χρησιμοποιούν άλλα μέσα και φτάνουν στους αποδέκτες τους, κοινό και αναγνώστες, με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικές στιγμές. Θα περιοριστώ μόνο να πω ότι η ταινία παρέμεινε πιστή στο πνεύμα και τους χαρακτήρες, όπως παρουσιάζονται στο βιβλίο.

Αν και το βιβλίο αναφέρεται σε μια διαφορετική κοινωνία και εξελίσσεται το 1922, είναι έντονα επίκαιρο. Διαβάζουμε για μια κοινωνία που έχει ωθηθεί στην  υπερκατανάλωση και την τρυφηλότητα με εύκολα μέσα πλουτισμού (τζόγος και ποτοαπαγόρευση), ενώ λίγα χρόνια μετά θα αντιμετωπίσει την επίπονη χρεωκοπία. Η ελίτ αυτής της κοινωνίας αποτελείται από νεόπλουτους και ”αριστοκράτες”. Βάζω τη λέξη αριστοκράτης σε εισαγωγικά, γιατί για τους Αμερικάνους δεν έχει την ίδια σημασία με την οποία την χρησιμοποιούν οι Ευρωπαίοι. Σημαίνει τους κληρονόμους πλούσιων οικογενειών, όπου ο πλούτος είχε παραμείνει για αρκετά χρόνια στην οικογένεια (χρησιμοποιούν τον όρο ”old money”, παλιό χρήμα). Οι άνθρωποι αυτοί διάγουν μια ζωή γεμάτη από οργιώδεις διασκεδάσεις, χωρίς κανένα σκοπό και χωρίς καμία αξία, ”κόβοντας δρόμο από το τίποτα προς το τίποτα”  (”a short-cut from nothing to nothing”).  Και αυτό που δημιουργεί σχέσεις μέσα σε αυτήν την παραπαίουσα, αν και λαμπερή, κοινωνία είναι ακριβώς η έλλειψη αξιών, που αναπληρώνεται από το χρήμα. Αυτά ενώνουν τους ανθρώπους. Σε μία τέτοια κοινωνία, η ανία είναι διάχυτη στους ήρωες. Η Νταίζη,  η γυναίκα που δίνει κίνητρο και νόημα σε όλες μα όλες τις ενέργειες του Γκάτσμπυ, αν και μακριά του (σε αυτό το σημείο, θυμήθηκα τη σχέση Οδυσσέα – Πηνελόπης), αναρωτιέται: ”Τι θα κάνουμε το απόγευμα; Τι θα κάνουμε αύριο; Τι θα κάνουμε τα επόμενα τριάντα χρόνια;”. Άλλωστε, το καλύτερο για τις γυναίκες, σε αυτόν τον κόσμο, είναι να συμπεριφέρονται σαν “όμορφες χαζούλες” (“that’s the best thing a girl can be in this world, a beautiful little fool”), ακόμη και όταν δεν είναι.

Η ομοιότητα της εποχής του Γκάτσμπυ με τη δική μας δε σταματά σε αυτά τα στοιχεία. Σε όλη τη διάρκεια του έργου περιγράφονται οι προσπάθειες των ανθρώπων να εξοικειωθούν με τη νέα τεχνολογία, που στο βιβλίο είναι οι ηλεκτρικές μηχανές (κάπου αναφέρεται ένας ηλεκτρικός στίφτης πορτοκαλιών) και φυσικά τα αυτοκίνητα! Αυτοκίνητα που τα οδηγούν άνθρωποι μεθυσμένοι, οδηγοί που δεν ενδιαφέρονται για την ανθρώπινη ζωή και που αποτελεί πεποίθησή τους ότι δεν πειράζει αν δεν οδηγούν καλά, γιατί χρειάζονται δύο κακοί οδηγοί, για να γίνει ένα δυστύχημα. Ας αναλογιστούμε ότι και η δική μας κοινωνία προσπαθεί να χειριστεί τις τεράστιες αλλαγές, που επέφερε το ίντερνετ και ειδικά στη χώρα μας, ακόμη παλεύουμε, για να εξοικειωθούμε με το αυτοκίνητο.

Η οικονομική πτώχευση του 1929 φαντάζει φυσική συνέπεια της πτωχευμένης από αξίες, ανερμάτιστης κοινωνίας, έτσι όπως περιγράφεται από το Φ. Σκοτ Φιντζέραλντ. Μέσα σε όλο αυτό το ”συρφετό”, όπως αποκαλεί υποτιμητικά ο φίλος του Γκάτσμπυ, Νικ Κάραγουεϊ, το πλήθος που ευωχείται αδιάντροπα στους κήπους του, ο ήρωας ξεχωρίζει με διαστάσεις σχεδόν μυθικές. Όχι τόσο γιατί ο ίδιος είναι ηθικά άμεμπτος, αλλά κυρίως γιατί διαθέτει ένα όραμα, που αποτελεί την κινητήρια δύναμή του. Το αντικείμενο της αγάπης του όμως δεν ξεχωρίζει από όλους τους υπόλοιπους και αυτό προδικάζει το τέλος.

Θα ήθελα να επισημάνω τις υπέροχες, ποιητικές παρομοιώσεις και περιγραφές, που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Καταφέρνει έτσι να δώσει πνοή ακόμη και στο άψυχο σύμπαν, που συμπάσχει με τους ήρωες, ενώ υποβάλει μοναδικά συναισθήματα στους αναγνώστες. Η σκηνή στο ξενοδοχείο, το σκοτεινό σπίτι και η κηδεία, παρουσιάζονται με μοναδικό τρόπο και ολοκληρώνουν την αίσθηση της τραγωδίας.

Τέλος, το βιβλίο με βοήθησε να συνειδητοποιήσω ότι ο Μεγάλος Γκάτσμπυ είναι μια ιστορία αγάπης, γραμμένη από άντρα για άντρες. Ίσως, αυτό εξηγεί γιατί στους άρρενες φίλους μου άρεσε πολύ η ταινία, ενώ αρκετές από τις φίλες μου την χαρακτήρισαν μέτρια. Πάντως, κι εγώ την βρήκα υπέροχη, σαν τον ήρωα και τώρα που διάβασα το βιβλίο θέλω να την ξαναδώ!

Advertisements

Οι σκέψεις σας

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s