Τι διάβασα φέτος;

Αφού αναφέρθηκα στις ταινίες που ξεχώρισα, ας δούμε κάποια βιβλία που διάβασα μέσα στο 2012. Η λίστα δεν τα περιλαμβάνει όλα και επιπλέον τα βιβλία δεν εκδόθηκαν φέτος, απλά τα διάβασα τη χρονιά που σε λίγο θα μας αποχαιρετήσει. Σχεδόν όλα είναι βιβλία κλασικής λογοτεχνίας. Με μία εξαίρεση, αυτή του Γκυ ντε Μωπασάν,  ήταν η πρώτη φορά που ερχόμουν σε επαφή με τα έργα των συγγραφέων. Στις περιπτώσεις του Λεονίντ Αντρέγιεφ και του Δημοσθένη Βουτυρά δεν ήξερα τους συγγραφείς, αλλά διάβασα τα βιβλία τους ύστερα από σύσταση φίλων και συναδέλφων και χαίρομαι πολύ που μου τους γνώρισαν.

Λεονίντ Αντρέγιεφ:

«Ή άβυσσος» και «Αναμνήσεις ενός φυλακισμένου», από τις εκδόσεις ΡΟΕΣ σε μετάφραση Σταυρούλας Αργυροπούλου.

Και τα δύο βιβλία αποτελούν συλλογή διηγημάτων του Ρώσου συγγραφέα. Θα χαρακτήριζα τη θεματολογία του ιδιαίτερα τολμηρή, ακόμη και για την εποχή μας. Για παράδειγμα, στο διήγημα «Έρεβος» από το βιβλίο «Η άβυσσος», ο ήρωας επιχειρεί να βιάσει τη φίλη του, που βρίσκει εγκατελειμμένη και γυμνή στο δάσος. Η κοπέλα είχε ήδη βιαστεί ομαδικά από άστεγους. Στο διήγημα «οι Χριστιανοί» από το βιβλίο «Αναμνήσεις ενός φυλακισμένου», στηλιτεύει την τυπική και από συνήθεια θρησκευτικότητα και οι σκηνές που διεξάγονται σε μια αίθουσα δικαστηρίου προκαλούν πικρό γέλιο. Γενικότερα, στα διηγήματά του έχουμε συγκρούσεις χαρακτήρων, ακόμη και με τον ίδιο μας τον εαυτό και έχω την αίσθηση ότι ο συγγραφέας στήνει έναν τεράστιο καθρέφτη μπροστά στην κοινωνία. Ο Αντρέγιεφ μάλλον δε βρίσκει κανένα νόημα στη ζωή και αυτό την καθιστά αφόρητα δύσκολη. Αναφωνεί ο φυλακισμένος, που καταγράφει τις αναμνήσεις του: «Μέγας ο Γολγοθάς Σου, Ιησού, είναι όμως υπερβολικά σεβάσμιος και χαρούμενος, και του λείπει ένα ελάχιστο, αλλά πολύ ενδιαφέρον χαρακτηριστικό: η φρίκη της απουσίας νοήματος!».

Χένρυ Τζέημς:

«Η γοητεία ορισμένων παλιών ρούχων» – «Οι φίλοι των φίλων», από τις εκδόσεις ΡΟΕΣ σε μετάφραση Νάσιας Ντινοπούλου.

Το βιβλίο αποτελείται από αυτά τα δύο διηγήματα. Και στις δύο ιστορίες, έχουμε έναν άντρα που αναπτύσσει σχέση με δύο γυναίκες, όχι όμως παράλληλη ούτε παράνομη. Θα έλεγα ότι τα τρίγωνα αυτά είναι μάλλον παράδοξα και σχηματίζονται με τη βοήθεια του μεταφυσικού που παίζει βασικό ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής. Αυτό το στοιχείο με ξάφνιασε ευχάριστα. Ο Χένρυ Τζέημς αξιοποιεί τους ήρωές του και μας μιλάει για τον έρωτα, τη ζήλεια, τον ανταγωνισμό, το θάνατο, ακόμη και για τη ματαιοδοξία. Το σίγουρο είναι ότι το βιβλίο αυτό με ώθησε να θέλω να διαβάσω και άλλα έργα του συγγραφέα.

Γκυ ντε Μωπασάν:

«Ιστορίες της μέρας και της νύχτας», από τις εκδόσεις ΣΤΑΧΥ σε μετάφραση Βασιλικής Χ. Τσίγκανου.

Και πάλι μια σειρά διηγημάτων που διαδραματίζονται είτε στην επαρχία είτε στην πόλη. Η χαρά, η έκπληξη, ο έρωτας, η λύπη, ο φόβος, η αγάπη,  είναι μερικά μόνο από τα συναισθήματα που εναλλάσσονται, καθώς διαβάζουμε τις ιστορίες του Γάλλου συγγραφέα, ακριβώς όπως η μέρα διαδέχεται τη νύχτα σε ένα σταθερό ρυθμό. Είχα διαβάσει το κλασικό έργο του Γκυ ντε Μωπασάν «Ο φιλαράκος» και η δύναμη του λόγου του με συνεπήρε και σε αυτά τα διηγήματα. Αυτό που ξεχώρισα είναι «Το κόσμημα» για την ανατροπή στο τέλος, που δημιούργησε δυνατά συναισθήματα λύπης για την ηρωίδα και έκπληξης για το λανθασμένο τρόπο σκέψης, συνηθισμένο σε πάρα πολλούς από μας: να μην παραδεχόμαστε τα λάθη μας, αλλά να τα κρύβουμε και να προσπαθούμε μόνοι μας να τα διορθώσουμε.

Χρήστος Ζαλοκώστας:

«Σωκράτης», από της εκδόσεις ΕΣΤΙΑ.

Τα ιστορικά διηγήματα μου αρέσουν ιδιαίτερα, γιατί μαθαίνεις την ιστορία με έναν ευχάριστο τρόπο. Έχω διαβάσει την άποψη ότι αυτά τα διηγήματα τα προτιμούν όσοι βαριούνται να διαβάσουν επιστημονική ιστορία. Δεν την ασπάζομαι ως άποψη, γιατί με έναυσμα αυτά τα βιβλία έχω αναζητήσει πληροφορίες για τα πρόσωπα και τα γεγονότα σε αμιγώς ιστορικά συγγράμματα. Το συγκεκριμένο βιβλίο μας παρουσιάζει το Σωκράτη με φόντο την παντοδύναμη Αθήνα του 5ου π.Χ. αιώνα.  Παρακολουθεί το φιλόσοφο από τα νεανικά χρόνια, την ανάπτυξη της διδασκαλίας του, τη σχέση του με τον Περικλή, την Ασπασία και τον Αλκιβιάδη, τη σύγκρουση με το κατεστημένο της πόλης, τη μεγάλη αγάπη του για την Αθήνα και φυσικά την καταδίκη του. Παράλληλα, ξεδιπλώνεται η ιστορία της Αθήνας από το απόγειο της δύναμής της στην ταπεινωτική ήττα από τη Σπάρτη και την κατάλυση της δημοκρατίας στο τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ίσως εμμένει λίγο παραπάνω ο συγγραφέας να παρουσιάσει το Σωκράτη ως προ Χριστού χριστιανό και μεσσία, αλλά μπορεί και να έχει δίκιο, δεν έχω αρκετές γνώσεις να το κρίνω. Σίγουρα πάντως, έμαθα πολλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο.

Μ. Καραγάτσης:

«Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν», από τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ.

Το πρώτο μυθιστόρημα του Καραγάτση παρακολουθεί την προσπάθεια του Ρώσου συνταγματάρχη Λιάπκιν να επιβιώσει και να ενταχθεί στην ελληνική επαρχία, αυτοεξόριστος μετά από τη Ρώσικη Επανάσταση. Άνθρωπος βίαιος, με έναν δικό του κώδικα ηθικής, δε δημιουργεί συμπάθεια στον αναγνώστη, σίγουρα όμως αισθάνθηκα ενδιαφέρον για την ιστορία του. Ο συγγραφέας μας παρουσιάζει και τα ήθη της Λάρισσας, που δε φαίνεται να βρίσκει τίποτα θετικό στην πόλη, τα χωριά και τους κατοίκους της: βαρετή, με άσχημο κλίμα και με ανιαρούς ανθρώπους που πιθηκίζουν τη ζωή της πρωτεύουσας. Η κριτική όμως που ασκείται στην υποκρισία και την ηθικολογία στοχεύει σε ολόκληρη την κοινωνία μας.

Γιώργος Θεοτοκάς:

«Το δαιμόνιο», από τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ.

Μια οικογένεια ζει απομονωμένη στη Χίο. Ο ήρωας προσπαθεί να την προσεγγίσει, αλλά διαπιστώνει ότι όλα τα μέλη της διακατέχονται από το δαιμόνιο της αυτοκαταστροφής. Οι προκαταλήψεις της κλειστής κοινωνίας εντείνουν τη δυσλειτουργία των πέντε προικισμένων μελών, που εγκαταλείπουν οτιδήποτε και οποιονδήποτε μπορεί να τους χαρίσει λίγη ευτυχία. Πολλά χρόνια μετά, η Χίος αναθεωρεί τις απόψεις της για την οικογένεια Χριστοφή θέλοντας να καρπωθεί λίγη από τη φήμη, που απέκτησε ο μικρότερος γιος στη Γαλλία ως επιστήμονας. Θα το χαρακτήριζα ως ένα μυθιστόρημα απόλυτα ανθρωποκεντρικό.

Δημοσθένης Βουτυράς:

«Ο Λαγκάς» και «Ζωή αρρωστεμένη – Πάνω στη γαλήνη«,  από τις εκδόσεις ΔΕΛΦΙΝΙ – ΣΤΑΧΥ.

Ο Δημοσθένης Βουτηράς δεν είναι τόσο γνωστός στο ευρύ κοινό, πρόκειται όμως για έναν πολύ σημαντικό συγγραφέα του Μεσοπολέμου, που επηρέασε σύγχρονούς του συγγραφείς. Οι καινοτομίες του στην ελληνική λογοτεχνία ήταν ο εσωτερικός μονόλογος και ο αντι-ήρωας. Έτσι, ο Λαγκάς δεν έχει ιδιαίτερους ηθικούς φραγμούς να εκμεταλλευτεί τα συναισθήματα δύο κοριτσιών, αδιαφορεί για την οικογένειά του και όχι μόνο δε μοιράζεται τον ενθουσιασμό των συμπατριωτών του για τον καταστροφικό ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, αλλά φοβάται μήπως επιστρατευτεί. Στο «Ζωή αρρωστεμένη», πεσιμιστικό διήγημα, ο ήρωας, ολομόναχος και δυστυχισμένος, πάσχει από βαριά ψυχολογική νόσο και βιώνει ισχυρότατη εσωτερική σύγκρουση, όταν ερωτεύεται την κόρη της μητριάς του, της γυναίκας που θεωρεί υπεύθυνη για το θάνατο της μητέρας του και της δικής του δυστυχίας. Τέλος, στο διήγημα «Πάνω στη γαλήνη», ο ήρωας εκλαμβάνει ως δεδομένο την οικογενειακή γαλήνη και απορροφάται από ασήμαντα γεγονότα της προσωπικής του ζωής. Η ανατροπή αυτής της οικογενειακής ηρεμίας τον βρίσκει ψυχολογικά απροετοίμαστο.

π. Αλέξανδρος Σμέμαν:

«Η Παναγία», από τις εκδόσεις ΑΚΡΙΤΑΣ σε μετάφραση του Ιωσήφ Ροηλίδη.

Πέρα από την εξαιρετική παρουσίαση της θέσης που κατέχει η Θεοτόκος στη χριστιανική πίστη, το βιβλίο αυτό, που ουσιαστικά περιλαμβάνει ομιλίες του μεγάλου θεολόγου, αποτελεί ένα μοναδικό μάθημα προσαρμογής του λόγου μας στο ακροατήριό μας (ή τους αναγνώστες μας): Το ύφος του ομιλητή/συγγραφέα είναι πολύ διαφορετικό στο πρώτο μέρος του βιβλίου, που μέσα από το ραδιόφωνο απευθύνεται στο ακροατήριο της πρώην ΕΣΣΔ, που δε γνωρίζει για την Εκκλησία. Το δεύτερο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει μια σειρά από επιστημονικές ομιλίες για το δυτικό ακαδημαϊκό κοινό και ο λόγος του π. Σμέμαν είναι πολύ διαφορετικός. Αυτή η προσαρμογή του ύφους, χωρίς να εκλαϊκεύονται τα υπό διαπραγμάτευση θέματα, είναι πολύ πιο δύσκολο από ό,τι ίσως ακούγεται.

Advertisements

Οι σκέψεις σας

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s