Τώρα που βρέχει ελληνικές σημαίες…

…εξακολουθούν να μου αρέσουν πολύ τα μακαρόνια Barilla. Τα προτιμώ από τα ελληνικά ζυμαρικά. Δεν ξέρω αν αυτό με καθιστά ένοχη προδοσίας, αλλά με τόσες ελληνικές σημαίες σχεδόν σε κάθε προϊόν, αρχίζω και αισθάνομαι τύψεις. Το μάρκετινγκ της εθνικής υπερηφάνειας γνωρίζει ημέρες δόξας στην εποχή της γενικευμένης βαθύτατης κρίσης (ή Κρίσης, όπως πιθανόν θα γράφεται από τους ιστορικούς του μέλλοντος).

Το 2010, είχα δει στην τηλεόραση τη διαφήμιση των τετραδίων Skag (τα κλασικά μπλε τετράδια των μαθητικών μας χρόνων). Βρήκα την ιδέα δημιουργική (ένα κοριτσάκι που σχηματίζει την ελληνική σημαία από τα τετράδια). Αυτό που δεν είχα συνειδητοποιήσει τότε, είναι πως αυτή η προσέγγιση στην επικοινωνία ενός ελληνικού προϊόντος  εκτός από δημιουργική ήταν και διορατική, και εντασσόταν σε μια σαφή στρατηγική. Όσο περνούσε ο καιρός και η κρίση, οικονομική και κοινωνική, γινόταν όλο και περισσότερο αισθητή, ξεκίνησε μια μαζική εκστρατεία υποστήριξης των ελληνικών προϊόντων. Η αίσθηση μου είναι ότι η απαρχή της καμπάνιας αυτής πρέπει να αναζητηθεί στους χρήστες των social media και οι υπεύθυνοι μάρκετινγκ των εταιρειών συμμορφώθηκαν σε αυτό το αίτημα και όχι το ανάποδο: Δε σχεδιάστηκε μια συγκροτημένη στρατηγική, που θα εξηγεί τη σημασία της ελληνικής παραγωγής και θα προβάλει την ελληνικότητα ενός προϊόντος, ώστε το κοινωνικό σύνολο να καθοδηγηθεί στην αγορά τους.  Οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης είναι εδώ και έχουν αλλάξει οριστικά την κοινωνία και όχι μόνο τους ιστοναύτες (κλεμμένη η λέξη, αλλά μου αρέσει πολύ).

Κυκλοφόρησαν διάφορα κείμενα στο διαδίκτυο , και όσο εντεινόταν η κρίση τόσο πύκνωναν, που εξηγούσαν γιατί πρέπει να υποστηρίζουμε τα ελληνικά προϊόντα. Τώρα πια, έχουν δημιουργηθεί ιστότοποι εξολοκλήρου αφιερωμένοι στην καταγραφή ελληνικών εταιρειών (π.χ. «Αγοράζουμε μόνο…Ελληνικά Προϊόντα»), σελίδες στο Facebook (για παράδειγμα «Αγοράζω μόνο ελληνικά προϊόντα«) και εταιρικές σελίδες στο Facebook που στον τίτλο τους δηλώνουν ότι είναι ελληνική εταιρεία (δείτε για παράδειγμα τον άκρως επεξηγηματικό τίτλο, που ακολουθεί την αμερικάνικη ορθογραφία: κεφαλαία τα αρχικά γράμματα: «Trata – Αγοράζω Ελληνικά Προϊόντα! Στηρίζω Την Ελλάδα»). Αν και δεν έχω απτά παραδείγματα αυτή τη στιγμή που γράφω, είμαι σίγουρη ότι θα υπάρχουν αντίστοιχοι λογαριασμοί στο Twitter και σε άλλα social media (αν κάποιος φίλος έχει σχετικά links, θα χαρώ πολύ να τα παραθέσει). Παράλληλα, κυκλοφόρησαν αφίσες που αναρτήθηκαν στις πολλαπλώς δοκιμαζόμενες μικρομεσαίες και μικρές επιχειρήσεις.

Αυτό που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο και να αποτελεί επίσημη μακροχρόνια κρατική πολιτική, με σταθερά τη στρατηγική, τους στόχους και την εκπαίδευση του καταναλωτικού κοινού, πήγασε αυθόρμητα από τους χρήστες των social media και στη συνέχεια επηρέασε τις εταιρείες και το μάρκετινγκ. Βέβαια, πάντα υπάρχουν και όσοι αδιαφορούν για αυτές τις τάσεις: κατάστημα ρούχων στη γειτονιά μου ανάρτησε περήφανα ταμπέλα που δήλωνε «όλα είναι ιταλικά». Η ιδιοκτήτρια θα ήταν σαν και μένα, που εξακολουθώ να τρώω Barilla.

Το αυθόρμητο όμως εμπεριέχει κάποια προβλήματα, ιδιαίτερα όταν εμπλέκεται στην επαγγελματικά σχεδιασμένη επικοινωνία. Και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι να οριστεί ποιο είναι ελληνικό προϊόν. Οι περισσότεροι ίσως γελάσουν και όμως δεν είναι και τόσο απλό το θέμα, ενώ επικρατεί σύγχυση στους καταναλωτές. Αρκεί να θυμηθούμε το εξής: όταν ξεκινούσε στα social media η εκστρατεία υπέρ των ελληνικών προϊόντων, προς διευκόλυνση των καταναλωτών δόθηκε η πληροφορία ότι τα ελληνικά προϊόντα έχουν στο bar code τον αριθμό 520.  Κάποιο χρονικό διάστημα αργότερα, διαδόθηκε ότι το 520 δεν αντιστοιχεί απαραίτητα σε ελληνικό προϊόν, αρκεί να συσκευαστεί ένα προϊόν στην Ελλάδα, για να λάβει το μαγικό τριψήφιο νούμερο και την πολυπόθητη έγκριση αγοράς του από τους επιμένοντες ελληνικά.

Η σύγχυση μεγαλώνει, όταν η συζήτηση συμπεριλάβει το θέμα των brands. Για το μέσο καταναλωτή, το brand είναι το προϊόν. Στη γλώσσα του μάρκετινγκ όμως «a brand is a «name, term, design, symbol, or any other feature that identifies one seller’s good or service as distinct from those of other sellers.» Ένα brand μπορεί να είναι ευρωπαϊκό, όμως το προϊόν να παράγεται στην Ελλάδα. Και το αντίθετο: ένα brand που παραδοσιακά θεωρείται ελληνικό, να έχει αγοραστεί από κάποια πολυεθνική και να παράγεται στο εξωτερικό. Σε ποια από τις δύο περιπτώσεις, το προϊόν είναι ελληνικό; Θεωρώ στην πρώτη περίπτωση. Ο χώρος της ζυθοποιίας προσφέρει άφθονα τέτοια παραδείγματα. Η διαφήμιση της μπύρας Amstel αντιμετώπισε το Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας και υποχρεώθηκε σε τροποποίηση.

Επίσης, να μην παραβλέπουμε περιπτώσεις, όπου ελληνικές εταιρείες, προκειμένου να καλύψουν την αυξημένη ανάγκη της χώρας για το προϊόν τους, εισάγουν συμπληρωματικές ποσότητες από την Ευρώπη. Για παράδειγμα, οι γαλακτοβιομηχανίες δεν μπορούν ανταποκριθούν στην τεράστια ζήτηση γάλακτος στηριζόμενες στην εγχώρια κτηνοτροφία. Σκεφτείτε τι ανάγκη υπάρχει καθημερινά για γάλα στα σπίτια μας, στις καφετέριες, στα εστιατόρια, στα ζαχαροπλαστεία, στα ξενοδοχεία, στα νοσοκομεία, στα στρατόπεδα, στην τυροκομία. Είμαι ιδιαίτερα σκεπτική, όταν βλέπω στις συσκευασίες την ένδειξη «από 100% ελληνικό γάλα». Αυτό το παράδειγμα μας βοηθάει να διακρίνουμε ανάμεσα στο ελληνικό προϊόν και την ελληνική εταιρεία. Και τι θα στηρίξουμε: την ελληνική εταιρεία ή το ελληνικό προϊόν; 

Η στήριξη των ελληνικών προϊόντων είναι πράγματι ένα πολύ σοβαρό θέμα. Η εγχώρια παραγωγή αποτελεί σημαντικότατο εργαλείο ανάπτυξης. Ο καταναλωτής μπορεί να ασκήσει πίεση, έστω και περιορισμένη, προς αυτή την κατεύθυνση με την αναζήτηση των ελληνικών προϊόντων και τη στήριξη των ελληνικών εταιρειών. Ίσως η κρίση αποτελέσει την απαρχή αναβίωσης της ελληνικής παραγωγής σε βάθος χρόνου.

Αυτή η στροφή στις καταναλωτικές μας συνήθειες, μπορεί να στηριχθεί και να ενισχυθεί από σοβαρές επικοινωνιακές στρατηγικές, που δεν περιορίζονται στην εξής μία: την επικόλληση της ελληνικής σημαίας ως μικρογραφίας κυριολεκτικά παντού και αδιακρίτως, σε προϊόντα και καταστήματα. Πριν λίγες μέρες, είδα αυτοκόλλητο με την ελληνική σημαία σε συνεργείο, που επιδιορθώνει παρμπρίζ αυτοκινήτων και ακόμη δεν μπορώ να καταλάβω τι μήνυμα θέλει να μας στείλει ο ιδιοκτήτης: πώς στο συνεργείο εργάζονται Έλληνες ή ότι τα κρύσταλλα κατασκευάζονται στην Ελλάδα;

Αυτή η τακτική υποδηλώνει μια προχειρότητα και την αντιμετώπιση ενός τόσο σημαντικού ζητήματος με επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία ως απλά μια περαστική μόδα. Μέχρι να παρέλθει αυτή η μόδα όμως,  κάποιοι θα έχουν εκμεταλλευτεί τον καλοπροαίρετο καταναλωτή για ευκαιριακή αύξηση του κέρδους.

Advertisements

6 thoughts on “Τώρα που βρέχει ελληνικές σημαίες…

  1. Πολύ ενδιαφέρον άρθρο. Εγώ από την άλλη πλευρά βγάζω εξανθήματα σχεδόν σε μέγεθος βώλων ακούγοντας πχ ότι ο τάδε εισαγωγέας ηλεκτρικών/ηλεκτρονικών είναι ελληνική εταιρία. Με εκνευρίζει τρομερά η υποκρισία της όψιμης ελληνικότητας (κοιτάξτε με! είμαι Έλληνας! κοιτάξτε πόσο μεγάλη την έχω τη σημαία μου!) και η αντιμετώπισή της, ακριβώς όπως τα γράφεις, ως trend. Γιατί, η ελληνικότητα ως trend είναι ηθικά (τουλάχιστον για μένα) λάθος. Και για αυτό, προτιμώ και εγώ τα Barilla και σε κερνάω άμα τύχει και μια μακαρονάδα 🙂

  2. Το θέμα δεν είναι καμία μόδα ούτε μάρκετινγκ ούτε τίποτε άλλο. Είναι πιο βασικό πρόβλημα, είναι θέμα επιβίωσης.
    Επιλέγοντας προϊόν που όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του έχει γίνει στη χώρα, σημαίνει ότι στην Ελλάδα δίνουμε εργασία σε περισσότερους ανθρώπους, πληρώνεται μεγαλύτερο μέρος φόρων, μένει εντός των συνόρων μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας.
    Το χρέος μπορεί να διαφημίζεται ως το μεγαλύτερο πρόβλημα αλλά δεν είναι. Το μεγαλύτερο διαχρονικό πρόβλημα της χώρας είναι το ελλειμματικό ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών. Με ψαλίδα γύρω στα 25 δις σημαίνει πρακτικά ότι χρειαζόμαστε 25 δις δανεικά ή αποθέματα για να εισάγουμε αυτά τα προϊόντα. Αθροίστε τα επί δεκαετίες και έχετε μια ιδέα για το έλλειμμα.
    Μπορεί να μας αρέσει το Χ ή το Ψ προϊόν, το θέμα είναι ότι η επιλογή προϊόντος είναι το άμεσο που μπορεί να κάνει ο καθένας μας για να βοηθήσει την κατάσταση. Επιδοτώντας τον Ιταλό, Ολλανδό, Γερμανό ή όποιον άλλο αγοράζοντας προϊόντα που παράγει και κάποιος Έλληνας, βάζουμε και μεις το λιθαράκι μας στην πιο γρήγορη κατάρρευση.
    Αν επιλέγουμε αντίστοιχα προϊόντα εισαγόμενα, ας μην αναρωτιόμαστε γιατί πολλοί συμπολίτες μας δεν έχουμε δουλειά.
    ΥΓ Προφανώς και λίγη σημασία έχει αν η εταιρία είναι ελληνική, γερμανική ή ό,τι να είναι. Εκείνο που μετράει είναι που γίνεται η παραγωγή ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής.

    • Ακριβώς επειδή είναι τόσο σημαντικό θέμα, θεωρώ ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, κάτι που πιστεύω ότι δε σημβαίνει, αλλά για άλλη μια φορά ακολουθούμε τον εύκολο δρόμο: ευκαιρία να πουλήσουμε κάτι παραπάνω. Έψαχνα να βρω μια παλιότερη διαφήμιση (του 2010;), που είχε χρηματοδοτήσει η ίδια η καναδική κυβέρνηση και εξηγούσε γιατί είναι σημαντική η στήριξη των καναδικών προϊόντων. Δυστυχώς δεν την βρήκα. Θα έβλεπες ότι η διαφορά στην αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος ήταν πολύ μεγάλη. Ξεκινούσε από την εκπαίδευση της κοινωνίας δηλαδή.

      • Μην πας μακριά. Ψάξε να βρεις την ελληνική καμπάνια ο Επιμένων ελληνικά.
        Δε θεωρώ ότι χρειάζεται να μας εκπαιδεύσει κάποιος, είναι απλά και αυτονόητα πράγματα.

Οι σκέψεις σας

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s